Aktualności o komornikachKomornik

Opłata egzekucyjna naliczana przez komornika

komornicy

Opłata egzekucyjna – komorniczy żądają podniesienie opłaty o wartość VAT. Sąd Najwyższy w temacie doliczania podatku VAT do opłaty egzekucyjnej przez komorników postanawia inaczej.
Wg stanu prawnego na dzień 16 sierpnia 2017r.

Marzenia komorników o podwyżce opłaty egzekucyjnej o wartość VAT

Do dnia 27 lipca 2017r. środowisko komornicze mogło mieć choć minimalną nadzieję na korzystną dla komorników interpretację obowiązującej Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1138 ze zm.) w kwestii naliczania opłaty egzekucyjnej w myśl art. 49 ust.1 cytowanej Ustawy.

Dla komorników pozytywne byłoby uznanie, iż powyższy przepis należy interpretować jako zezwalający na doliczenie do opłaty egzekucyjnej obowiązującej stawki podatku VAT. Jednakowoż Sąd Najwyższy w powiększonym składzie siedmiu sędziów orzekł w dniu 27 lipca 2017r. odmiennie.
Warto wspomnieć, że kwestią ewentualnego doliczania VAT do opłaty egzekucyjnej, Sąd Najwyższy zajmował się już w uchwale z dnia 7 lipca 2016 r., III CZP 34/16 (BSN 2016, nr 7, s. 8), jednak w podstawowym składzie. W poprzedniej uchwale wskazano, że komornik sądowy, określając wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego, nie może podwyższyć opłaty egzekucyjnej, ustalonej na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1138 ze zm.), o stawkę podatku od towarów i usług.

Takie stanowisko jest potwierdzeniem linii interpretacyjnej Sądu Najwyższego zaprezentowanej w uchwale z dnia 30 stycznia 2007 r., III CZP 130/06 (OSNC 2008, nr 1, poz. 1) oraz postanowieniu z dnia 14 września 2012 r., I UZ 86/12 (niepubl.), a także regulacji zawartej w art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 623).

Czym dla komorników są orzeczenia Sądu Najwyższego?

W tym właśnie miejscu konieczne jest wyjaśnienie, jaką w polskim systemie prawnym pełnią orzeczenia Sądu Najwyższego. Z zasady nie są one bezpośrednimi źródłami prawa. Jednakowoż jednym z fundamentalnych, najważniejszych zadań Sądu Najwyższego w Polsce jest wyjaśnianie niejasności i usuwanie rozbieżności w rozumieniu tak ogólnych przepisów prawa obowiązującego, jak i w orzecznictwie sądowym – przede wszystkim niższych instancji.

Trzeba wspomnieć, iż sądy niższych instancji mają prawo złożyć Sądowi Najwyższemu pytanie prawne celem rozważenia, wyjaśnienia dyskusyjnej kwestii bezpośrednio wynikających z norm prawa materialnego lub procesowego.

Wtenczas pogląd prawny wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego wiąże sąd w tej konkretnej sprawie. Inne natomiast orzeczenia Sądu Najwyższego formalnie sądów niższych nie wiążą – ponieważ nie są z zasady źródłem prawa. Z zasady sąd każdej instancji ma prawo do samodzielnego stanowiska w danej sprawie, jednak w sytuacji, gdy sąd niższej instancji wyraża swój pogląd na sposób odmienny od zaprezentowanego w orzeczeniu (uchwale) Sądu Najwyższego, to naraża się na uchylenie wyroku w toku dalszego postępowania (odwoławczego – poprzez powołanie się strony skarżącej na orzeczenie Sądu Najwyższego), co przeważnie powstrzymuje sądy niższych instancji od ignorowania tego poglądu i od przyjmowania odmiennej interpretacji przepisów.

Sąd Najwyższy i specjalna moc jego orzeczeń

Oczywiście należy bezwzględnie nadmienić o istnieniu specjalnej mocy orzeczeń Sądu Najwyższego – tych wpisanych do księgi zasad prawnych. Zgodnie z art. 61 §6 Ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. 2002 nr 240 poz. 2052 z późn.zm.) „Uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego, składu połączonych izb oraz składu całej izby z chwilą ich podjęcia uzyskują moc zasad prawnych. Skład siedmiu sędziów może postanowić o nadaniu uchwale mocy zasady prawnej.”

Odstąpienie podczas orzekania od zasady prawnej jest możliwe, choć obwarowane specjalną procedurą i wymaga zwołania szerszego składu Sądu Najwyższego, celem rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego. Jakkolwiek więc pogląd prawny wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego jako odpowiedzi wiąże sąd zadający pytanie w danej konkretnej sprawie, to uchwały wpisane do księgi zasad prawnych wiążą składy Sądu Najwyższego w innych sprawach. W praktyce powołanie się w postępowaniu na treść właściwej zasady prawnej Sądu Najwyższego jest ważkim i często decydującym argumentem prowadzącym do wygranej w sprawie – najczęściej odwoławczej.

Opłata egzekucyjna z VAT czy bez podatku?

W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy we Wrocławiu przesłał do rozstrzygnięcia w konsekwencji powiększonemu składowi Sądu Najwyższego (siedmiu sędziów) pytanie prawne o treści:

Czy opłata egzekucyjna ustalona przez komornika sądowego na podstawie art. 49 ust. 1 u.k.s.e. [Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji {jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1138 ze zm.}] winna być powiększona o należność z tytułu podatku od towarów i usług, czy też zawiera w sobie kwotę podatku VAT?

Zagadnienie dotyczyło skutków uznania komorników sądowych przez Ministra Finansów – w drodze zmiany interpretacji ogólnej – za podatników podatku od towarów i usług w zakresie wykonywanych przez nich czynności. Pytający Sąd Okręgowy samodzielnie zauważył, że zagadnienie doliczania kwot podatku od towarów i usług do opłat egzekucyjnych nie zostało unormowane w żadnej ustawie.

Z przepisów natomiast ustawy o komornikach sądowych wynika, że wysokość opłaty egzekucyjnej jest ustalana albo jako określony procent wyegzekwowanego świadczenia albo jest oznaczona ryczałtowo sumą pieniężną, co sugeruje np. że mogą one zostać pobrane jedynie w wysokości określonej w obowiązujących przepisach, choć, zdaniem Sądu pytającego, istnieje także wiele argumentów, które przemawiają za przyjęciem przeciwnego stanowiska. Pytanie prawne powstało w sytuacji faktycznej, gdy komornik podwyższył pobieraną od dłużnika opłatę egzekucyjną o podatek od towarów i usług, a dłużnik zaskarżył to postanowienie uznając, że nie ma po temu podstaw prawnych.

Zatem miało miejsce praktyczne zdarzenie w postępowaniu, które wywołało wątpliwości interpretacyjne sądu niższej instancji, wymagające zadania przez ów sąd pytania w konkretnej sprawie, które to pytanie mniej lub bardziej wyraźnie eksponuje wątpliwości pytającego, czy dotychczasowy pogląd Sądu Najwyższego jest słuszny.

opłata egzekucyjna

Opłata egzekucyjna bez VAT

Sąd Najwyższy nawiązał w odpowiedzi do istniejącego już, swojego orzecznictwa – w postaci wspomnianych orzeczeń: uchwała z dnia 30 stycznia 2007 r., III CZP 130/06 (OSNC 2008, nr 1, poz. 1), postanowienie z dnia 14 września 2012 r., I UZ 86/12 (niepubl.) i uchwała z dnia 7 lipca 2016 r., III CZP 34/16 (BSN 2016, nr 7, s. 8), ale także do art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalonej przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjętej przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 z późn.zm.), czym przypomniał, iż „każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Podatek od towarów i usług jest oczywiście określony w ustawie, ale nie w taki sposób, który by pozwalał na doliczane go do opłat egzekucyjnych”; nadto ważne jest wyjaśnienie, że „Opłata egzekucyjna tylko z punktu widzenia komornika to wynagrodzenie za świadczone usługi, ale dla dłużnika to opłata o charakterze daniny, opłaty publicznoprawnej zbliżonej do opłat sądowych, którą dłużnik ponosi za prowadzenie egzekucji.” W konsekwencji owa należność publicznoprawna jest określona w ustawie bardzo ściśle i jednoznacznie, a w art. 49 ust.1 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1138 ze zm.) stanowczo wskazano jak ma być obliczona i jak jest jej wysokość.
W konsekwencji Sąd Najwyższy nie znalazł w obowiązujących przepisach podstaw do doliczania do daniny publicznej kolejnej daniny w postaci podatku i w powiększonym składzie podjął w dniu 27 lipca 2017r. pod sygnaturą III CZP 97/17 uchwałę następującej treści:

Komornik sądowy nie może podwyższyć opłaty egzekucyjnej, pobieranej na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (jedn. tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1138 ze zm.), o podatek od towarów i usług.

Marcin Matusewicz, prawnik

4.0
01

Jedna osoba zareagowała na “Opłata egzekucyjna naliczana przez komornika

Dodaj komentarz